Około 1960 r. w RFN tematem debaty publicznej stała się Zagłada Żydów i masowe zbrodnie popełnione przez Niemców podczas II wojny światowej. Temat ten przysłonił dotychczas propagowany obraz Niemców jako ofiar wojny i wypędzenia.
Inicjatywy wzywające do pojednania, takie jak Memorandum Wschodnie („Ostdenkschrift”) wydane w 1965 r. przez Kościół Ewangelicki w Niemczech oraz „Orędzie biskupów polskich do ich niemieckich braci” były oznaką początku przemian społeczno-politycznych. Utorowały one drogę do nowej polityki wschodniej kanclerza Willy’ego Brandta, który od 1969 r. poszukiwał porozumienia.
W traktatach wschodnich zawartych przez RFN w latach 1970-1973 ze Związkiem Radzieckim, Polską, Czechosłowacją i NRD ziomkostwa wypędzonych upatrywały, wbrew orzeczeniu Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, porzucenia roszczeń do niemieckich ziem wschodnich. Jednak upierając się przy „prawie do ojczyzny na Wschodzie”, wypędzeni znaleźli się w RFN na coraz bardziej marginalnej pozycji politycznej.
Zdjęcia:
1.) Pomnik wzniesiony w 2005 r. na Wyspie Piasek we Wrocławiu (Breslau) przedstawia kardynała Bolesława Kominka, który w 1965 r. napisał tekst „Orędzia biskupów polskich do ich niemieckich braci w Chrystusowym urzędzie pasterskim”. Główne zdanie, niezwykle odważne w czasach komunizmu: „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”, stało się kluczowym momentem w historii polsko-niemieckiego pojednania.
Herder-Institut Marburg, Zdjęcie: Wolfgang Schekanski
2.) Willy Brandt klęczy w Warszawie, 1970 rok. Ważnym sygnałem polityki zbliżenia był spontaniczny gest kanclerza RFN Willy’ego Brandta, który w 1970 roku w stolicy Polski uklęknął przed Pomnikiem Bohaterów Getta.
Zdjęcie: bpk