Uchodźcy z byłych niemieckich prowincji wschodnich i obszarów osadniczych szybko organizowali się w związki, by w nowym otoczeniu utwierdzić się politycznie i kulturowo jako mniejszość oraz by w bezpiecznej wspólnocie móc pogodzić się ze swoim losem i doznaną stratą.
Głównym celem było zachowanie zwyczajów z dawnych ojczyzn: od kulinariów jak „klopsy królewieckie”, po zespoły śpiewu i tańca i noszenie tradycyjnych strojów, a także rękodzieło, np. tkactwo, krawiectwo i garncarstwo. Organizowano także wieczory z wykładami i gawędami w poszczególnych dialektach.
Sale, gdzie spotykali się wypędzeni, stały się „izbami ojczyźnianymi” dzięki licznym pamiątkom. Część z nich stała się zalążkiem niewielkich, prowadzonych głównie przez wolontariuszy muzeów historii lokalnej, gdzie gromadzono przedmioty uratowane z dawnej ojczyzny i współcześnie wykonywane pamiątki. Jednak w obliczu naturalnego odchodzenia „pokolenia doświadczeń” wiele z tych zbiorów jest dziś zagrożonych lub nawet uległo likwidacji.
Ilustracje:
1.) Śląski targ małżeński w Dahlenburg, powiat Lüneburg, 20 maja 1950 r.
„Wullt ihr Huxt mach’n?“ – to urzędnik stanu cywilnego spytał w śląskim dialekcie dwójkę młodych ludzi, którzy napisali swoje imiona na papierowych sercach, a następnie wylosowali siebie nawzajem. Przez cały dzień owi „małżonkowie” dzięki „aktowi małżeństwa” tańczyli i świętowali na śląskim święcie folklorystycznym, które pierwotnie jako zwyczaj ludowy umożliwiało młodzieży wiejskiej nieformalne zapoznanie się. Święto zorganizowano po raz pierwszy w Dahlenburg w 1946 r., a już w 1951 r. przybyło 8 tys. osób, z czego część przyjechała specjalnymi pociągami z Hamburga i Hanoweru, które tłumnie ruszyły do miejscowej strzelnicy. Święto stało się zwyczajem, który zbliżył uchodźców i miejscowych.
2.) Kolekcja z Labiawy w budynku bramnym w Otterndorf
Spojrzenie na izbę ojczyźnianą Stowarzyszenia Powiatu Labiawa/ Prusy Wschodnie w miejscowości Otterndorf w latach 70-tych. Izby ojczyźniane wypędzonych upamiętniały konkretne miejsca i regiony pochodzenia lub odnosiły się szerzej do „niemieckiego Wschodu”.