„Nimmersatt, gdzie Rzesza ma swój kres” – Prusy Wschodnie jako część Cesarstwa Niemieckiego od 1871 roku

Idea zjednoczenia narodu niemieckiego wisiała w powietrzu od czasów wojen wyzwoleńczych przeciwko Napoleonowi. Podczas rewolucji 1848 roku kluczową rolę odegrali szermierze wolności z Prus Wschodnich, jak Johann Jacoby i Eduard von Simson. Ten ostatni stał na czele poselstwa, które w 1849 roku bezskutecznie zaproponowało Fryderykowi Wilhelmowi IV koronę cesarską.

Gdy w 1871 roku w Wersalu król pruski Wilhelm I ogłosił się cesarzem niemieckim, Prusy Wschodnie stały się najdalej wysuniętą na wschód częścią Rzeszy Niemieckiej. Szybko rozwinął się tutaj konserwatywny nacjonalizm skupiony wokół idei niemieckości. O ile w dawnym Królestwie Prus istniała tolerancja wobec „swoich” Litwinów i polskojęzycznych Mazurów, o tyle w zjednoczonej Rzeszy lekcje w języku niemieckim stały się obowiązkowe.

Ale nawet w konserwatywnym rolniczym regionie Prus Wschodnich sukcesy odnosili tacy politycy opozycji, jak Hugo Haase z Królewca, który był przewodniczącym Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD), a później Niezależnej Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (USPD) od 1911 r. do 1919 r., kiedy został zamordowany.

Zdjęcia:

1.) Fritz Paulsen (1838-1898): Eduard von Simson (1810-1899), 1880

Urodzony w Królewcu, pochodzący z rodziny żydowskiej, studiował prawo w Albertynie, gdzie później wykładał i pełnił funkcję rektora. W 1848 r. jako poseł z Królewca był przewodniczącym Zgromadzenia Narodowego we Frankfurcie oraz „Deputacji Cesarskiej”. Znacząco wpłynął na pierwotny projekt konstytucji. W 1871 r. był pierwszym przewodniczącym niemieckiego Reichstagu, a później prezesem cesarskiego sądu w Lipsku. W 1888 roku otrzymał Order Orła Czarnego i tytuł szlachecki.

2.) Adolph von Menzel (1815-1905), Koronacja Wilhelma I w Królewcu w 1861 roku, 1865

Po rewolucji 1848 r. królowie Prus uzasadniali swoje roszczenia do sprawowania władzy na mocy „Bożej łaski”, w przeciwieństwie do godności królewskiej nadawanej przez lud i parlament i opartej na konstytucji. Wilhelm Hohenzollern, z początku bardzo kontrowersyjny, bowiem jako „książę kartaczy” brutalnie tłumił rewolucję 1848 roku, był pierwszym królem Prus od 1701 roku, który przeprowadził swoją koronację w Królewcu, by przypomnieć tradycję swej królewskiej godności. Przy czym Wilhelm I sam nałożył sobie koronę na głowę.

Cytat tytułowy: przysłowie, odnoszące się do miejscowości Nemirseta, która przed II wojną była najdalej na północ wysuniętą miejscowością w Prusach Wschodnich, a tym samym w Rzeszy Niemieckiej. Nieprzetłumaczalna gra słów opiera się na znaczeniu niemieckiej nazwy „Nimmersatt”, która może też oznaczać „nimmer satt” – „nigdy nie syty”.