Wraz z podpisaniem 23 sierpnia 1939 r. paktu Ribbentrop-Mołotow oraz dołączonego do niego tajnego protokołu, Europa Wschodnia została podzielona pomiędzy Rzeszę Niemiecką i Związek Radziecki, zaś Estonia i Łotwa znalazły się w sowieckiej strefie interesów.
6 października 1939 r. Hitler ogłosił rychłe rozpoczęcie przesiedleń prawie 65 tys. Niemców bałtyckich, którzy – przede wszystkim w obawie przed sowiecką okupacją kraju – do końca roku na zawsze opuścili ojczyznę. Transport odbywał się głównie drogą morską, a Niemcom pozwolono zabrać dużą część swego majątku.
Niemców bałtyckich osiedlano głównie w okupowanej Polsce, 56 tys. w „Kraju Warty”, z czego 18 tys. w Poznaniu. Przydzielano im mieszkania i majątek należący do Polaków i Żydów, których wcześniej deportowano lub zabito.
W latach 1940-41 do Rzeszy Niemieckiej przesiedlono 65 tys. Niemców litewskich, a także kolejnych 17 800 osób (głównie Niemców bałtyckich, ale także Estończyków i Łotyszy).
Ilustracja: Historyczna mapa przesiedleń
Bezkierunkowa emigracja niemieckich rolników i mieszczan na wschód oraz planowe przesiedlenie do wielkiego niemieckiego imperium Adolfa Hitlera, Monachium, 1941 r., offset, 40 x 56 cm
Jedną z metod volkistowskiej polityki narodowego socjalizmu było „sprowadzenie do domu” etnicznych Niemców z Europy Wschodniej. Mieli oni zasiedlać i „germanizować” okupowane tereny w Polsce i poza nią, jednocześnie tworząc „wał obronny” na Wschodzie. Wielu z tych przesiedleńców podążyło za „apelem Führera” w obawie przed konsekwencjami konfrontacji niemiecko-rosyjskiej lub w nadziei na lepsze warunki życia w narodowosocjalistycznych Niemczech.