Warenje i samowar – bałtycko-niemiecka kultura stołu od XVIII wieku

Po 1700 r. kupcy angielscy przywozili do krajów bałtyckich luksusowe napoje, takie jak kawa i herbata. Modą przejętą z Anglii stały się srebrne czajniki, które zastąpiły starszą zastawę cynową. Fajans (ceramikę szkliwioną) początkowo importowano ze Szwecji i Niemiec, ale pod koniec XVIII w. także w Rewelu (Tallin) powstała manufaktura fajansu. Od połowy XIX w. w Rydze powstawały manufaktury porcelany, zaś przedtem trzeba było sprowadzać to nowe, szlachetne tworzywo z Niemiec i Petersburga.

Od 1800 roku Niemcy bałtyccy zaczęli przejmować także rosyjskie obyczaje kulinarne: popularne stało się „warenje”, czyli konfitura jagodowa do słodzenia herbaty. Herbatę przyrządzano w samowarze, spożywano pierogi i sałatkę śledziową z burakami. W XIX w. powoli można było odczuć wpływ kultury dworu cara w pobliskim Petersburgu, choć ta z kolei zależna była od wzorów zachodnioeuropejskich.

Zdjęcie: Rezydencja Neu-Riesenberg (Uue-Riisipere), jadalnia ze świątecznie nakrytym stołem i służącym, który podkreśla dostojną atmosferę. Zdjęcie sprzed 1921 roku.

Herder-Institut, Marburg, Archiwum zdjęć