Od wielkiego mistrza zakonu do świeckiego księcia: Albrecht von Brandenburg-Ansbach (1490-1568)

Albrecht został wielkim mistrzem Zakonu Krzyżackiego już w wieku 20 lat. Pochodząc z potężnego rodu Hohenzollernów, odmówił złożenia przysięgi wierności swemu wujowi Zygmuntowi I, królowi Polski, i toczył z nim nieudaną wojnę. Nie mając wsparcia w Rzeszy, a także za radą Marcina Lutra zrezygnował w 1525 r. z godności wielkiego mistrza, mimo sprzeciwu cesarza. W końcu złożył hołd Zygmuntowi Staremu w Krakowie, aby utrzymać resztę ziem zakonnych jako świeckie księstwo Prus, będące lennem Polski.

Albrecht przyjął luteranizm, poślubił córkę króla duńskiego Dorotę i wprowadził reformację w całym kraju. Ponieważ ewangelicy powinni móc czytać Biblię, książę założył liczne szkoły i uniwersytet w Królewcu, później nazwany od jego imienia „Albertina”. Stworzył na zamku reprezentacyjny dwór, typowy dla czasów Odrodzenia.

Po śmierci syna Albrechta władzę w Prusach Książęcych przejęli jego krewni Hohenzollernowie, sprawujący władzę w Brandenburgii.

Ilustracje:

1.) Hans Krell (ok. 1490-1565): Albrecht jako wielki mistrz zakonu krzyżackiego w 1522 r.

Albrecht, syn Fryderyka V. margrabiego von Brandenburg-Ansbach i polskiej królewny Zofii Jagiellonki był trzydziestym siódmym i jednocześnie ostatnim wielkim mistrzem w Prusach. © picture alliance / akg images

2.) Łukasz Cranach Starszy (1472-1553): Albrecht jako książę Prus, 1528

Książę, obecnie żonaty, pozuje do portretu ubrany w drogocenne futro i kapelusz przybrany broszami. Jest to obraz świeckiego władcy, który nie przypomina już skromnego brata zakonnego, związanego ślubami czystości i ubóstwa. Portret wykonał jeden z najsłynniejszych malarzy dworskich tego czasu: Łukasz Cranach, który był także artystą oddanym Reformacji, świadkiem na ślubie Marcina Lutra i ojcem chrzestnym jego najstarszego syna.

Oryginał obrazu wisi w Muzeum Księcia Antoniego Ulryka w Brunszwiku