Po przeprowadzeniu reform wewnętrznych przez ojca, król Fryderyk II rozpoczął agresywną politykę zagraniczną, która uczyniła Królestwo Prus główną potęgą europejską.
Teren późniejszych Prus Wschodnich ucierpiał zwłaszcza podczas wojny siedmioletniej (1756-1763), kiedy był obszarem działań wojennych i okupacji rosyjskiej.
Stosunki z Polską zostały pogrążone na stałe przeprowadzeniem przez Prusy w 1772 roku I rozbioru Polski. Wówczas to osłabiona Rzeczpospolita Obojga Narodów, będąc się pod dyktatem Rosji, na skutek nacisków dyplomatycznych musiała oddać istotne obszary kraju zaborcom: Prusom, Rosji i Austrii. Prusy, za wyjątkiem Gdańska i Torunia, zagarnęły terytorium Prus Królewskich, należące do Polski od 1466 roku. Zabór ten stworzył strategiczne połączenie lądowe z Prusami Wschodnimi. Nową część nazwano Prusami Zachodnimi; zaś dotychczasowe Prusy, po zaborze katolickiego biskupstwa Warmii, otrzymały nazwę Prus Wschodnich. Fryderyk z króla „w Prusiech” stał się królem Prus.
Ilustracje:
1.) Anton Graff (1736-1813): Portret Fryderyka II, 1781
Król pruski jest pełen sprzeczności: to zwolennik Oświecenia, utalentowany muzyk, a jednocześnie agresywny władca i polityk. W postaci „Starego Fritza” poddani zaczęli go czcić nie tylko jako skutecznego dowódcę, ale także oświeconego monarchę, który wniósł wielkie zasługi dla budowy państwa prawa. Dla gospodarki Prus Wschodnich ważne było także, wspierane czynnie przez króla, wprowadzenie uprawy ziemniaka.
2.) „Królewski tort”: satyryczne przedstawienie pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. autorstwa Jeana-Michela Moreau, tutaj staloryt P.L. Verniera 1810.
Austro-Węgry, Prusy i Rosja dzielą Polskę. Po prawej: Fryderyk II wskazuje na swoje roszczenia na „torcie”, czyli mapie Polski, w rozmowie z cesarzem Józefem II. Po lewej: caryca Katarzyna II zwraca się do polskiego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, któremu korona zsuwa się z głowy. Rozbiór zapobiegł wojnie między mocarstwami, był jednak złamaniem prawa. Reforma króla Stanisława Augusta, który w 1791 r. uchwalił pierwszą w Europie konstytucję w duchu Oświecenia, została zniweczona. W 1793 i 1795 r. doszło do dwóch kolejnych rozbiorów, po których Polska zniknęła z mapy Europy jako niepodległe państwo aż do 1918 roku. Niemiecko-sowiecki pakt Ribbentrop-Mołotow z 1939 r. uważany jest czasem za czwarty rozbiór Polski, gdyż również wtedy Polska została nielegalnie i brutalnie zaatakowana i podzielona przez swoich sąsiadów.