Warmia: katolicka część Prus Wschodnich

Warmia jako biskupstwo katolickie na terenie Prus Wschodnich ma długą, samodzielną historię.

W wyniku podboju Prus przez Zakon Krzyżacki w 1243 roku utworzono cztery diecezje: chełmińską, pomezańską, sambijską i warmińską. Jednak biskupstwo warmińskie nie podlegało władzy zakonu krzyżackiego. Siedzibą biskupa i kapituły warmińskiej był Frombork.

W czasie kryzysu zakonu Warmia zwróciła się przeciwko Krzyżakom i od 1466 do 1772 była częścią Korony Polskiej. Kiedy w Prusach Książęcych wprowadzono reformację, sąsiednia Warmia pozostała katolicka. W związku z tym warunki polityczne i struktury kościelne rozwijały się niezależnie od Prus. Dotyczyło to także kultury ludowej (zabudowa, strój). Dlatego też w I połowie XX wieku, zwłaszcza w Olsztynie, żyła na Warmii liczna mniejszość mówiąca po polsku.

Po zakończeniu II wojny światowej Warmia znalazła się w granicach PRL, a obecnie wchodzi w skład województwa warmińsko-mazurskiego.

Ilustracja:

Kościół pielgrzymkowy w Świętej Lipce. Najważniejszy cel pielgrzymek Warmiaków nie znajdował się w samej Warmii, ale niedaleko za granicą biskupstwa, w Prusach Książęcych. W latach 1688-1730 wzniesiono tu jedną z najważniejszych barokowych budowli sakralnych w Prusach Wschodnich.