W 1525 roku ostatni wielki mistrz krzyżacki w Prusach, Albrecht, wprowadził reformację i został świeckim księciem. Za wyjątkiem Warmii nowe wyznanie przyjęły także pozostałe trzy biskupstwa. Prusy stały się pierwszym krajem protestanckim na świecie.
Pobożny książę Albrecht założył pierwszy luterański kościół krajowy. Pisał hymny, które śpiewane są do dziś, a także wspierał sztukę i poezję. W Królewcu utworzono szkoły kaznodziejskie także w języku polskim i litewskim, aby zapewnić nabożeństwa dla wszystkich poddanych księcia.
Następca Albrechta, elektor Jan Zygmunt, w 1613 roku przeszedł na ewangelicyzm reformowany (kalwinizm). Odtąd władcy próbowali wzmacniać Kościół reformowany, częściowo wbrew oporowi przeważnie luterańskiej ludności. Dopiero w 1817 roku obie denominacje połączono w „Kościół unijny”.
Ilustracja:
2 strony z księgi „Enchiridion. Mały Katechizm” Marcina Lutra, wydanej w Królewcu w 1561 r.
Podstawowym celem reformacji luterańskiej było szerzenie wiedzy o filarach wiary w języku ludu. Jednym z największych osiągnięć Marcina Lutra jest tłumaczenie Biblii z łaciny i greki na język niemiecki. W Prusach Książęcych katechizm, będący podręcznikiem wiary, oprócz niemieckiego drukowano także w języku pruskim, litewskim i mazurskim. Ponieważ język pruski zaniknął w XVII wieku, katechizm jest obecnie najobszerniejszym świadectwem języka pruskiego.