„Podnieścież się wy, wierzchy bram” / Wspólnoty religijne w Prusach Wschodnich

Na przestrzeni dziejów religia znacząco kształtowała politykę państw. Misja chrystianizacyjna wobec pogańskich Prusów dała zakonowi krzyżackiemu pretekst do wojen i podbojów. Prusy Książęce, jako pierwsze ewangelickie państwo w Europie, przyciągnęło protestantów z wielu krajów. Później prowadziło politykę tolerancji, by zachęcić do osiedlenia możliwie wielu przybyszów. Prusy Wschodnie nigdy nie były państwem jednolitym wyznaniowo. Także po przymusowym chrzcie plemion pruskich ostały się dawne tradycje. Po wprowadzeniu Reformacji w Prusach Książęcych Warmia, należąca do Polski, pozostała rzymskokatolicka.

Ale także protestanci byli podzieleni. Kłótnie i niepokoje pojawiły się, kiedy w 1614 roku elektorzy Prus zmienili wyznanie na ewangelicko-reformowane (kalwinizm). Ludność mogła mimo to pozostać przy dawnym wyznaniu ewangelicko-augsburskim (luterańskim). W ten sposób Prusy odeszły od starej reguły, że religia wyznawana przez władców obowiązywała także poddanych (cuius regio, eius religio – czyja władza, tego religia). W różnym stopniu z tej tolerancji skorzystali później inni, nieluterańscy mieszkańcy Prus, np. żydzi, mennonici i starowiercy (filiponi) z Rosji.

Zdjęcie: Katedra w Królewcu

Katedra, zbudowana między 1330 a 1380 rokiem, stoi na wyspie Knipawa na rzece Pregoła w centrum Królewca. Od 1525 roku była to główna świątynia ewangelicka. W 1944 roku kościół został mocno uszkodzony na skutek nalotów bombowych, ale nie zburzono go z szacunku dla znajdującego się tam grobu Immanuela Kanta. Po 1990 katedrę odbudowano i otwarto w 1998 roku. Można tam zobaczyć wystawy o Kancie i historii miasta, wziąć udział w nabożeństwie czy w koncercie.