Zboże, ziemniaki, koniczyna i karasie – rolniczy kraj Prus Wschodnich

Prusy Wschodnie nie posiadały prawie żadnego przemysłu ani zasobów naturalnych, a jedynym wielkim miastem był Królewiec. Gospodarka opierała się głównie na rolnictwie i leśnictwie, zaś prawie 70 procent powierzchni kraju wykorzystywano na grunty rolne. Ze względu na liczne jeziora ważną rolę odgrywało rybołówstwo.

Gęstość zaludnienia w Prusach Wschodnich wynosiła 61 mieszkańców na kilometr kwadratowy, czyli mniej niż połowę średniej krajowej w Rzeszy (na Mazurach nawet niespełna jedną trzecią). Oznaczało to, że majątki i gospodarstwa rolne produkowały więcej żywności, niż zużywano w prowincji.

W międzyczasie w gospodarstwach rolnych zarzucono tradycyjną trójpolówkę, a oprócz zbóż uprawiano ziemniaki, rzepak, koniczynę i lucernę. Jednak w rozległych częściach Mazur gleby były słabe i przynosiły niskie plony. Ale w przypadku zwierząt, zwłaszcza koni i bydła, konsekwentne działania hodowlane przyniosły wielki sukces. Spadek zbiorów zbóż po I wojnie światowej był jednak dotkliwy i trwało jeszcze wiele lat, zanim powrócono do poziomu sprzed wojny.

 

Ilustracja: Barka z sianem w Groß Friedrichsgraben

Na obszarach zasobnych w wodę rybacy i rolnicy przewozili siano potrzebne jako pasza na zimę dla zwierząt gospodarskich nie tylko wozami, ale także drogą wodną. Ulubionym motywem ówczesnych fotografii były wyładowane wysoko po brzegi łodzie, zaopatrujące mieszkańców mierzei w siano. Zdjęcie: Bildarchiv Ostpreußen

Ilustracja: Lokomobila w Mattischkehmen w północno-wschodnich Prusach Wschodnich, 1936 r.

Innowacje techniczne trafiły także na wieś: siewniki umożliwiły oszczędny siew w równoległych rzędach, maszyny parowe zastąpiły konie i woły jako siły napędowe, a młocarnie w ciągu zaledwie kilku tygodni wykonywały omłot zboża, co wcześniej zajmowało wiele miesięcy ręcznej młócki. Stałych pracowników gospodarstwa coraz częściej zastępowali robotnicy sezonowi. Początkowo jedynie duże majątki rolne mogły sobie pozwolić na zakup maszyn. Zdjęcie: Bildarchiv Ostpreußen