„Nasza nauka, która była nam najdroższa... była dla nas jak kwitnący ogród” – nauki przyrodnicze w Królewcu

W XIX wieku Uniwersytet Albertyna zyskał międzynarodową sławę jako ośrodek nauk matematycznych i fizycznych. Fundamentem wyjątkowo wysokiego poziomu nauk ścisłych w Królewcu były nowoczesne metody nauczania. Za twórców tamtejszej szkoły matematyczno-fizycznej uważa się astronoma Friedricha Wilhelma Bessela i pedagoga Johanna Friedricha Herbarta.

W 1826 r. z inicjatywy uniwersalnego uczonego Karla Gottfrieda Hagena mianowano na wykładowców wielu młodych naukowców, m.in. Carla Gustava Jacoba Jacoby'ego i Franza Ernsta Neumanna. To oni stworzyli „szkołę królewiecką“, gdzie w innowacyjny sposób łączono dydaktykę i badania naukowe. Spośród ich studentów 54 zostało profesorami.

David Hilbert i Hermann Minkowski, dwaj najważniejsi matematycy Niemiec, dorastali w Królewcu w tym samym czasie, tam studiowali i po roku 1900 wnieśli znaczący wkład w sformułowanie teorii względności.

 

Zdjęcia:

1) Urządzenie do łapania ptaków w Rositach, około 1938 r.

Johannes Thienemann (1863-1938) założył na Mierzei Kurońskiej pierwszą w świecie stację ornitologiczną – Obserwatorium Ptaków w Rositach – i jako pierwszy przeprowadził systematyczne obrączkowanie, co dostarczyło przełomowych informacji na temat migracji ptaków.

Urządzenie do odłowu ptaków, wzorowane na „lejowym więcierzu z Helgolandu”, składa się z dużego, słabo widocznego dla ptaków otworu, długiej śluzy wykonanej z siatki oraz ze znajdującej się na drugim końcu klatki do odłowu ptaków. Ptaki wlatują do środka, czują, że nie mają możliwości ruchu w górę i w bok i wpadają do klatki. Badacze wyjmują ptaki z klatki, mierzą je, ważą i obrączkują.  

Fotograf: Ernst Schüz

2) Dagerotypia całkowitego zaćmienia słońca, fot. Julius Berkowski, Królewiec 1851

Osiemdziesiąt cztery sekundy ekspozycji na naświetlanie oraz teleskop o średnicy obiektywu wynoszącej tylko 6 cm i ogniskowej węższej niż jeden metr – to umożliwiło wykonanie pierwszego w świecie zdjęcia nietypowego zjawiska na niebie. Dagerotypię wykonano w obserwatorium astronomicznym w Królewcu, po raz pierwszy uwieczniając obraz korony słońca. Ponadto można było ujrzeć protuberancje, czyli świetliste obłoki materii, unoszące się w formie quasi-wybuchów ponad brzegiem tarczy słonecznej.