Rycerstwo

Rodziny szlacheckie organizowały się w związkach rycerskich, podzielonych na cztery regiony: Estonię, Kurlandię, Inflanty i wyspę Ozylię. Do zadań rycerstw należała społecznie sprawowana służba w administracji krajowej, do której niezbędnym warunkiem było posiadanie wielkiej własności ziemskiej.

Rycerstwa umocniły swoją pozycję po wyniszczającej wojnie północnej pod panowaniem Rosji. W latach 1816/1819 zainicjowały zniesienie pańszczyzny i reformy rolne. Pod koniec XIX wieku obok gospodarki folwarcznej zaczęła rozwijać się samodzielna gospodarka chłopska.

Rycerstwa były odpowiedzialne za administrowanie terenami wiejskimi, a także za utrzymanie szkół, kościołów i dróg. Do tego pobierały podatki stanowe, przeznaczone na wydatki ogólne i cele wspólnotowe. Ale – co było typowe dla wielkich majątków junkierskich – w rękach szlachty znajdowała się też władza sądownicza i wykonawcza. Wraz z powstaniem niepodległych państw Estonii i Łotwy w 1920 roku rycerstwa utraciły swoje dotychczasowe funkcje prawno-publiczne, ale niektóre istnieją do dziś jako stowarzyszenia społeczne.

Ilustracje:

1.) Każdy z czterech związków rycerskich posiadał tzw. dom rycerski, w którym odbywały się sejmiki krajowe. Sejmiki jako najważniejsza instytucja samorządowa decydowały o wszystkich istotnych sprawach kraju. Przedstawiony tutaj dom rycerski znajduje się na wzgórzu katedralnym w Tallinie, gdzie wiele rodzin szlacheckich posiadało rezydencje miejskie, które zamieszkiwano zimą oraz w czasie sejmikowania. Litografia: Friedrich Julius Tempeltey według rysunku Theodora Gehlhaara, 1850.

2.) W Domu Rycerskim obradował także najwyższy sąd prowincji: Estoński Wyższy Sąd Krajowy. Jego członkowie zebrali się tutaj przed wizerunkiem cesarza Rosji Aleksandra III. w dniu rozwiązania sądu 18 listopada 1889 roku. Odebranie praw administracji rycerskiej było częścią reorganizacji sądownictwa w ramach polityki rusyfikacji. Zdjęcie: Stowarzyszenie Rycerstwa Bałtyckiego, Bałtyckie Archiwum Zdjęć Georga von Krusenstjerna w archiwum zdjęć, Zdjęcie Marburg