13 stycznia 1945 r. Armia Czerwona rozpoczęła ofensywę na Prusy Wschodnie, po tym jak 16 października 1944 r. po raz pierwszy przekroczyła granicę Niemiec. Nazistowscy przywódcy odwołali zakaz ucieczki dla ludności cywilnej na chwilę przed sowiecką inwazją. Oznaczało to, że ewakuacja była już niemożliwa. Działania wojenne i mróz pochłonęły wiele ofiar.
Część mieszkańców Prus uciekła na zachód koleją lub wozami konnymi. Już 26 stycznia 1945 roku połączenia lądowe z zachodem zostały przecięte przez szybko nadciągającą Armię Czerwoną. Uchodźcy zostali zaskoczeni przez front lub powrócili do swoich wsi, gdzie oczekiwali nieznanego losu. Wielu utonęło podczas ucieczki przez zamarzniętą zatokę, próbując przedostać się wąską drogą lądową przez Mierzeję Wiślaną do portu w Gdańsku. Pewną część uchodźców, którzy utknęli w kotle, do 25 kwietnia przewieziono z portu w Piławie drogą morską do Gdańska, Gdyni (Gotenhafen) i na Hel. Stamtąd transportowano ich dalej na zachód, zazwyczaj do okupowanej przez Niemców Danii.
Ilustracja: Mapa sowieckiej ofensywy w Prusach Wschodnich i różnych dróg ucieczki ludności cywilnej