W 1386 roku wielki książę litewski Jogaila przyjął chrzest i poślubił 12-letnią Jadwigę, królową Polski. Jako król Władysław II Jagiełło podpisał akt unii polsko-litewskiej, stojącej w opozycji do Zakonu Krzyżackiego. Walka z chrześcijańskimi obecnie sąsiadami osłabiła pozycję Zakonu w oczach cesarza i papieża.
W 1410 roku doszło do druzgocącej klęski Zakonu pod Grunwaldem: większość braci zginęła w bitwie, a Malbork z trudem odparł polsko-litewskie oblężenie. Zakon musiał zapłacić polskim zwycięzcom wysoką kontrybucję, którą finansował z nałożonych podatków. Wówczas miasta i stany pruskie zjednoczyły się w Związku Pruskim i po stronie Polski walczyły przeciwko Zakonowi. Ten przegrał wojnę trzynastoletnią, zakończoną w 1466 roku II pokojem toruńskim. Państwo zakonne zostało podzielone; Pomorze Gdańskie z Malborkiem, Elblągiem i Warmią inkorporowano do Polski jako Prusy Królewskie. Wielki mistrz złożył królowi polskiemu przysięgę lenną wobec terytorium pozostałego przy Zakonie.
Ilustracja: Ruiny zamku krzyżackiego w Toruniu, z zachowanym do dziś gdaniskiem (zamkową toaletą)
Toruń to symbol początku i końca historii Zakonu Krzyżackiego w Prusach. Była to pierwsza osada założona przez rycerzy zakonnych po rozpoczęciu podboju Prus w 1231 roku, która uzyskała prawa miejskie już w 1233 roku. Murowany z cegieł zamek wznoszono od 1260 roku na fundamentach wcześniejszej drewnianej warowni, po której przyjął kształt podkowy. W 1411 roku, po klęsce pod Grunwaldem, zawarto I pokój toruński. Zdobycie zamku szturmem przez mieszkańców miasta, a następnie jego zburzenie zapoczątkowało wojnę trzynastoletnią, którą zakończył w 1466 roku II pokój toruński, poddając ziemie zakonne zwierzchności Polski. Ruiny zamku przez wieki pozostały pamiątką po zwycięskim powstaniu mieszczan przeciwko okrutnym rządom zakonu.
Zdjęcie: 1burner, Wikipedia Creative Commons Lizenz