Zakon Krzyżacki był zakonem rycerskim, który powstał w 1190 r. w Ziemi Świętej podczas wypraw krzyżowych. Po podboju ziem Prusów zakon stworzył zamożne państwo z wieloma miastami, zamkami oraz nowoczesną – jak na ówczesne czasy – administracją. W 1525 roku wielki mistrz Albrecht von Hohenzollern przekształcił katolickie państwo zakonne w świeckie księstwo ewangelickie.
Rycerze i duchowni zakonni musieli składać ślubowania ubóstwa, czystości i posłuszeństwa, a ich zadaniem była ochrona pielgrzymów i walka z poganami. „Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego” – tak brzmi pełna nazwa – został wezwany przez polskiego księcia Konrada Mazowieckiego na pomoc do walki z Prusami. Dzięki układom z cesarzem i papieżem Wielki Mistrz Hermann von Salza zapewnił zakonowi władzę nad podbitymi terytoriami. Po połączeniu z Zakonem Kawalerów Mieczowych krzyżacy zaczęli panować także w Inflantach.
Klęski w wojnach przeciwko połączonym siłom polsko-litewskim doprowadziły w 1466 r. do podziału Prus i zależności lennej od Polski. Obecnie zakon nadal funkcjonuje jako katolicki instytut duchowy, lecz teren ich dawnego państwa przez długi czas podlegał nacjonalistycznej instrumentalizacji.
Ilustracja:
Zakon krzyżacki posiadał na terenie Rzeszy oraz poza jej granicami rozległe majątki, które podzielono na komandorie i baliwaty. Stanowiły one ważne źródło dochodów, zabezpieczając władzę zakonu i jego zdobycze terytorialne na Wschodzie. „Mistrz niemiecki”, czyli odpowiedzialny mistrz krajowy w baliwatach Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a później we Włoszech, a tym samym zastępca Wielkiego Mistrza, sprawował jedno z najwyższych stanowisk w zakonie krzyżackim. Do 1309 roku siedzibą Wielkiego Mistrza była Wenecja, a następnie Malbork.