Od czasów Reformacji wielu pastorów, pełniących funkcje nauczycieli domowych i kaznodziejów w majątkach ziemskich, studiowało w niemieckich uniwersytetach. Kościół przydzielał im tzw. „pastorówki” ze służbą, czyli często znaczne majątki, które zapewniały im niezależność ekonomiczną.
Pastorzy luterańscy sprawowali pieczę nad nabożeństwami łotewskimi i estońskimi dla licznych wiernych, a także nad odprawianymi w mniejszym gronie nabożeństwami po niemiecku. Przejęli również nadzór i kierownictwo nad systemem szkolnym. Dzięki ich wysiłkom duszpasterskim i pedagogicznym na rzecz Estów i Łotyszy zrodziło się zainteresowanie ich odmiennością kulturową i językami ludowymi, co doprowadziło do ustalenia zapisu języków literackich. Niemieccy pastorzy przetłumaczyli katechizm Marcina Lutra, pieśni duchowe, a później także Biblię na język łotewski i estoński. W XVIII w. zaszczepili także idee oświeceniowe, dzięki którym krytycznie badano warunki życia ludności wiejskiej i wzywano do zmian.
Ilustracja: Widok kościoła i plebanii w Trikaten, rysunek w: Johann Christoph Brotze „Sammlung verschiedner Liefländischer Monumente” (Zbiór różnych zabytków Liwonii), tom 8, s. 166; 1799. Zdjęcie: Herder-Institut, Marburg, Bildarchiv.